به بهانه انتشار دوباره کتاب " علم شناسی فلسفی "

زمان زیادی طول کشیده است تا از کتاب هایی مانند " فلسفه علوم " نوشته دکتر علی اکبر ترابی و یا " فلسفه علمی " نوشته فلیسین شاله و ترجمه یحیی مهدوی و همچنین " فلسفه علوم " نوشته دکتر هاشم گلستانی به رشته فلسفه علم به عنوان یک رشته دانشگاهی برسیم.
یحیی مهدوی در مقدمه مترجم می نویسد " احتیاج شدید دانش آموزان سالهای ششم علمی و ادبی دبیرستانها به کتابی که حاوی مواد برنامه فلسفه ایشان باشد راقم این سطور را به این فکر رهبری نمود که هنگام تعطیل تابستانی رساله ای در این باب تهیه کند....کتاب فلسفه ای که " فلیسین شاله " نوشته در دو مجلد و تقریبا حاوی تمام رشته های فلسفه است.یعنی جلد اول آن روان شناسی و حکمت اولی را شامل است و جلد دوم آن فلسفه علمی ( متدولوژی یا شناخت روش علوم ) و اخلاق را."
دکتر ترابی نیز در پیشگفتار کتاب می نویسد" فلسفه علوم مطابق برنامه های دانشگاههای بزرگ جهان منجمله دانشگاههای کشور فرانسه ( پاریس و بردو ) شامل : متدولوژی ( روش شناسی یا شناخت روشهای علوم )- علم و معرفت علمی –انسان شناسی-تاریخ-روان شناسی-جامعه شناسی-علوم ریاضی-علوم ظبیعت ( علوم فیزیکی – علوم زیستی ) است."او در ادامه می افزاید " در برنامه تفصیلی فلسفه علوم دانشگاههای ایران نیز که ناظر به برنامه های کشورهای پیشرفته است.همین مطالب و موضوعات مهم شمرده شده بویژه شناخت انسان و فرهنگ انسانی محور اصلی فلسفه علوم در نظر گرفته شده است."
دکتر هاشم گلستانی نیزدر پیشگفتار کتاب می نویسد"کتاب حاضر که از نظر خوانندگان ارجمند میگذرد بیش از هر چیز کتاب درسی دانشگاهی است که با توجه به محتوی درس فلسفه علوم تهیه و تدوین گردیده است."با این حال با نگاهی به قسمت مراجع از میان 51 منبع ذکر شده تنها 7 منبع به زبان عربی و بقیه از کتاب های فارسی استفاده شده است.
با نگاهی به محتوای این کتابها فاصله آنها از " فلسفه علم " به معنی امروزی آن آشکار خواهد شد.البته هنوز هستند افرادی که با چنین کتاب هایی درباره رشته فلسفه علم داوری می کنند.
از کتاب هایی که در حوزه " فلسفه علم " هستند می توان به کتاب " علم شناسی فلسفی " دکتر سروش اشاره کرد.
کتاب " علم شناسی فلسفی " با ترجمه عبدالکریم سروش با ویراست جدید روانه بازار کتاب شده است.چاپ اول این کتاب در سال هزار و سیصد و هفتاد و دو از طرف موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی ( پژوهشگاه ) نشر یافته بود.
بطوری که دکتر سروش در مقدمه مترجم نوشته است " کتاب در بردارنده مقاله هایی از دانشنامه فلسفه ویراسته " پل ادواردز " است ".البته در ویراست جدید که پس از شانزده سال انتشار می یابد سه مقاله تالیفی نیز به مقاله های ترجمه شده افزوده شده است.در چاپ اول ذکر شده بود" شمار اندکی از مقالات ترجمه شده در غایت ایجازست و می توان گفت که فقط به کار منتهیان و متخصصان می آید.بقیه درخور متوسطان است.و هیچکدام چنان نوشته نشده است که مبتدیان را به کار آید."در چاپ جدید از طرف ناشر کتاب که انتشارات صراط است عنوان شده است " دانشجویان فلسفه ( به ویژه فلسفه علم ) و اساتید فلسفه مخاطبان اصلی کتاب اند."
بنظر می رسد که آرام آرام اساتید و دانشجویان رشته فلسفه علم به عنوان گروه مخاطبان در پشت جلد کتاب ها ظاهر می شوند